Ο Φεμινισμός Είναι για Όλους | Κεφάλαιο 8: Παγκόσμιος φεμινισμός

Posted on 13/06/2014 από

0


Το Feminism is for Everybody της bell hooks είναι πολύ καλό εισαγωγικό εγχειρίδιο για το φεμινισμό, για τη φεμινιστική θεωρία και για το κίνημα. Απευθύνεται σε όποιον ενδιαφέρεται να μάθει για το σύγχρονο φεμινισμό, καθώς εκφράζει σε γενικές γραμμές το τρίτο κύμα και έννοιες όπως η διαθεματικότητα. Θεωρούμε πως είναι χρήσιμο να υπάρχει μεταφρασμένο στα ελληνικά και να είναι διαθέσιμο στο σάιτ μας, καθώς αναλύει με απλή, κατανοητή γλώσσα γιατί όντως ο φεμινισμός είναι για όλους. Κάθε κεφάλαιο θα αναρτάται μόλις μεταφράζεται.

8

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΦΕΜΙΝΙΣΜΟΣ

Γυναίκες μαχήτριες για την ελευθερία σε όλο τον κόσμο έχουν παλέψει μόνες τους ενάντια στην πατριαρχία και την αντρική κυριαρχία. Μια που οι πρώτοι άνθρωποι στη Γη δεν ήταν λευκοί είναι απίθανο οι λευκές γυναίκες να ήταν οι πρώτες γυναίκες που επαναστάτησαν ενάντια στη αντρική κυριαρχία. Στη ρατσιστική καπιταλιστική πατριαρχική δυτική κουλτούρα ο νεοαποικιοκρατικός τρόπος σκέψης δίνει το ρυθμό για πολλές πολιτιστικές πρακτικές. Αυτός ο τρόπος σκέψης πάντα εστιάζει στο ποιος έχει κατακτήσει μια περιοχή, ποιος έχει ιδιοκτησία, ποιος έχει δικαίωμα να κυβερνά. Η σύγχρονη φεμινιστική πολιτική δεν εμφανίστηκε ως ριζοσπαστική απάντηση στη νεοαποικιοκρατία.

Οι λευκές γυναίκες της προνομιούχας τάξης γρήγορα δήλωσαν την «ιδιοκτησία» τους του κινήματος, βάζοντας της λευκές γυναίκες της εργατικής τάξης, τις λευκές φτωχές γυναίκες, και όλες τις μη λευκές γυναίκες στη θέση των ακολούθων. Δεν είχε σημασία πόσες λευκές γυναίκες της εργατικής τάξης ή μεμονωμένες μαύρες γυναίκες πρωτοστάτησαν προς ριζοσπαστικές κατευθύνσεις στο γυναικείο κίνημα. Στο τέλος οι λευκές γυναίκες με ταξική δύναμη δήλωναν ότι τους ανήκε το κίνημα, ότι αυτές ήταν οι αρχηγοί και οι υπόλοιπες απλώς ακόλουθοι. Οι παρασιτικές ταξικές σχέσεις έχουν επισκιάσει θέματα φυλής, έθνους και φύλου στη νεοαποικιοκρατία. Και ο φεμινισμός δεν κράτησε απόσταση από αυτή τη δυναμική.

Αρχικά όταν οι φεμινίστριες ηγέτιδες στις ΗΠΑ διακήρυσσαν την ανάγκη για ισότητα των φύλων εδώ δεν επιζητούσαν να μάθουν αν υπήρχαν αντίστοιχα κινήματα μεταξύ γυναικών σε όλο τον κόσμο. Αντί γι’ αυτό δήλωναν απελευθερωμένες και επομένως σε θέση να απελευθερώσουν τις λιγότερο τυχερές αδελφές τους, ιδιαίτερα αυτές του «τρίτου κόσμου». Αυτός ο νεοαποικιακός πατερναλισμός είχε ήδη θεσπιστεί για να κρατήσει τις μη λευκές γυναίκες στο παρασκήνιο ώστε μόνο οι συντηρητικές/φιλελεύθερες λευκές γυναίκες να ήταν οι αυθεντικές εκπρόσωποι του φεμινισμού. Υπήρχε η τάση οι ριζοσπάστριες λευκές γυναίκες να μην «εκπροσωπούνται» και, αν υπήρχε καμία εκπροσώπηση, απεικονίζονταν ως περιθωριακό, ιδιόρρυθμο στοιχείο. Δεν είναι να απορεί κανείς τότε που ο φεμινισμός που εστιάζει στη δύναμη (power feminism) της δεκαετίας του ’90 παρουσιάζει τις πλούσιες λευκές ετεροφυλόφιλες γυναίκες ως τα παραδείγματα φεμινιστικής επιτυχίας.

Στην πραγματικότητα η ηγεμονική κατάληψη της φεμινιστικής ρητορικής για την ισότητα από αυτές βοήθησε στη συγκάλυψη της αφοσίωσής τους στις άρχουσες τάξεις μέσα στη ρατσιστική καπιταλιστική πατριαρχία. Οι ριζοσπάστριες φεμινίστριες θορυβούνταν που έβλεπαν τόσες γυναίκες (κάθε φυλής) να ιδιοποιούνται τη φεμινιστική ορολογία ενώ διατηρούσαν την αφοσίωσή τους στο δυτικό ιμπεριαλισμό και στο διεθνικό καπιταλισμό. Ενώ οι φεμινίστριες στις Ηνωμένες Πολιτείες είχαν δίκιο που τραβούσαν προσοχή στην ανάγκη για παγκόσμια ισότητα για τις γυναίκες, εμφανίστηκαν προβλήματα καθώς αυτές οι μεμονωμένες φεμινίστριες με ταξική δύναμη προέβαλλαν ιμπεριαλιστικές φαντασιώσεις στις γυναίκες παγκοσμίως, με την κυρίαρχη φαντασίωση να είναι ότι οι γυναίκες στις ΗΠΑ έχουν περισσότερα δικαιώματα από οποιαδήποτε ομάδα γυναικών παγκοσμίως, είναι «ελεύθερες» αν θέλουν να είναι, και επομένως έχουν το δικαίωμα να ηγούνται του φεμινιστικού κινήματος και να ορίζουν τους φεμινιστικούς στόχους για όλες τις άλλες γυναίκες στον κόσμο, ιδιαίτερα τις γυναίκες σε χώρες του τρίτου κόσμου. Τέτοιος τρόπος σκέψης απλώς αντικατοπτρίζει τον ιμπεριαλιστικό ρατσισμό και το σεξισμό των κυρίαρχων ομάδων δυτικών αντρών.

Οι περισσότερες γυναίκες στις ΗΠΑ δεν ξέρουν καν ούτε χρησιμοποιούν τους όρους αποικιοκρατία και νεοαποικιοκρατία. Οι περισσότερες Αμερικανές, ιδιαίτερα οι λευκές γυναίκες, δεν έχουν ανεξαρτητοποιήσει τον τρόπο σκέψης τους ούτε σε σχέση με το ρατσισμό και τον ταξικό ελιτισμό που έχουν προς λιγότερο ισχυρές ομάδες γυναικών σε αυτή την κοινωνία ούτε προς τις γυναίκες παγκοσμίως. Όταν αδιαφώτιστες μεμονωμένες φεμινίστριες στοχάστριες συζητούσαν παγκόσμια θέματα εκμετάλλευσης και καταπίεσης φύλου το έκαναν και το κάνουν από νεοαποικιοκρατική άποψη. Σημασία έχει ότι οι ριζοσπάστριες λευκές γυναίκες που γράφουν στο «Night Vision: Illuminating War and Class on the Neo-Colonial Terrain» τονίζουν την πραγματικότητα του ότι «όταν δεν καταλαβαίνεις τη νεοαποικιοκρατία δε ζεις πλήρως στο παρόν». Εφόσον οι αδιαφώτιστες λευκές φεμινίστριες δεν ήταν διατεθειμένες να αναγνωρίσουν τους τομείς του αμερικανικού τρόπου ζωής όπου δρούσαν και δρουν σε συνεργία με την ιμπεριαλιστική ρατσιστική καπιταλιστική πατριαρχία, οι συνεχείς διαμαρτυρίες και η αντίσταση εκ μέρους των μαύρων γυναικών/των μη λευκών γυναικών και των ριζοσπαστριών λευκών αδελφών μας ήταν απαραίτητες για να σπάσει το τείχος της άρνησης.

Και όμως ακόμη και όταν μεγάλος αριθμός φεμινιστριών ακτιβιστριών υιοθέτησε μια άποψη που περιλάμβανε τη φυλή, το κοινωνικό φύλο, την τάξη και την εθνικότητα, οι λευκές «power φεμινίστριες» συνέχισαν να προβάλλουν μια εικόνα του φεμινισμού που συνέδεε και συνδέει την ισότητα των γυναικών με τον ιμπεριαλισμό. Παγκόσμια γυναικεία θέματα όπως η εξαναγκαστική κλειτοριδεκτομή, τα σεξουαλικά κέντρα στην Ταϊλάνδη, η κάλυψη των γυναικών στην Αφρική, στην Ινδία, στη Μέση Ανατολή και στην Ευρώπη, και η θανάτωση των θηλυκών παιδιών στην Κίνα, παραμένουν σημαντικά μελήματα. Οι φεμινίστριες όμως στη Δύση παλεύουν ακόμη να ανεξαρτητοποιήσουν τη φεμινιστική σκέψη και πρακτική ώστε αυτά τα θέματα να συζητηθούν με τρόπο που να μην επανεισάγει το δυτικό ιμπεριαλισμό. Σκεφτείτε πώς έχουν αντιμετωπίσει πολλές δυτικές γυναίκες, λευκές και μαύρες, το θέμα της κλειτοριδεκτομής στην Αφρική και στη Μέση Ανατολή. Συνήθως αυτές οι χώρες απεικονίζονται «βάρβαρες και απολίτιστες», ο σεξισμός εκεί απεικονίζεται ως πιο βάναυσος και πιο επικίνδυνος για τις γυναίκες από ό,τι ο σεξισμός εδώ στις ΗΠΑ.

Μια ανεξαρτητοποιημένη φεμινιστική σκοπιά πρώτα θα εξέταζε πώς συνδέονται παγκοσμίως οι σεξιστικές πρακτικές σε σχέση με το σώμα των γυναικών. Για παράδειγμα: η σύνδεση της κλειτοριδεκτομής με πιθανώς θανάσιμες διατροφικές διαταραχές (που είναι απευθείας συνέπεια μιας κουλτούρας που επιβάλλει το λεπτό σώμα ως ιδανικό ομορφιάς) ή με κάθε πιθανώς θανάσιμη αισθητική χειρουργική επέμβαση θα τόνιζε ότι ο σεξισμός, ο μισογυνισμός, που αποτελεί τη βάση αυτών των πρακτικών παγκοσμίως καθρεφτίζει το σεξισμό εδώ, σε αυτή τη χώρα. Όταν τα θέματα συζητιούνται με αυτό τον τρόπο ο δυτικός ιμπεριαλισμός δεν επανεισάγεται και ο φεμινισμός δεν μπορεί να γίνει αντικείμενο ιδιοποίησης από το διεθνικό καπιταλισμό ως άλλο ένα προϊόν πολυτελείας από τη Δύση που πρέπει να παλέψουν για να έχουν το δικαίωμα να καταναλώσουν οι γυναίκες άλλων κουλτούρων.

Μέχρι οι ριζοσπάστριες γυναίκες στις ΗΠΑ να αντιταχθούν στις ομάδες γυναικών που παριστάνουν τις φεμινίστριες προς το συμφέρον του ταξικού καιροσκοπισμού, το ύφος του παγκόσμιου φεμινισμού θα συνεχίσει να ορίζεται από εκείνες με τη μεγαλύτερη ταξική δύναμη, που έχουν παλιές προκαταλήψεις. Το ριζοσπαστικό φεμινιστικό έργο καθημερινά σε όλο τον κόσμο δυναμώνει την πολιτική αλληλεγγύη μεταξύ των γυναικών πέρα από τα όρια της φυλής/της εθνότητας και της εθνικότητας. Τα συμβατικά μέσα ενημέρωσης σπάνια εστιάζουν σε αυτές τις θετικές παρεμβάσεις. Στο «Hatreds: Racialized and Sexualized Confilcts in the 21st Century» η Zillah Eisenstein μοιράζεται την παρατήρηση:

Ο φεμινισμός (ή οι φεμινισμοί) ως διεθνικός –αντιληπτός ως απόρριψη των ψεύτικων ορίων φυλής/φύλου και του απατηλά κατασκευασμένου «άλλου»- είναι μεγάλη πρόκληση για το μασκουλινιστικό εθνικισμό, τις διαστρεβλώσεις του συγκεντρωτικού κομουνισμού και της παγκοσμιοποίησης της «ελεύθερης» αγοράς. Είναι ένας φεμινισμός που αναγνωρίζει την ατομική διαφορετικότητα, και ελευθερία, και ισότητα, όπως ορίζονται μέσα και πέρα από το διάλογο βορρά/δύσης και νότου/ανατολής.

Κανείς που έχει μελετήσει την ανάπτυξη του παγκόσμιου φεμινισμού δεν μπορεί να αρνηθεί το σημαντικό έργο που κάνουν οι γυναίκες για να διασφαλίσουν την ελευθερία μας. Κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι οι δυτικές γυναίκες, ιδιαίτερα οι γυναίκες στις ΗΠΑ, έχουν συμβάλει πολλά απαραίτητα σε αυτό τον αγώνα και πρέπει να συμβάλουν περισσότερα. Ο στόχος του παγκόσμιου φεμινισμού είναι να προσεγγίσει και να συνδράμει στους παγκόσμιους αγώνες για το τέλος του σεξισμού, της σεξιστικής εκμετάλλευσης, και της καταπίεσης.

(μετάφραση από suzie)

Δείτε την Εισαγωγή
Δείτε το 1ο Κεφάλαιο: Φεμινιστική πολιτική
Δείτε το 2ο Κεφάλαιο: Καλλιέργεια συνείδησης
Δείτε το 3ο Κεφάλαιο: Η γυναικεία αδελφοσύνη είναι ακόμη ισχυρή
Δείτε το 4ο Κεφάλαιο: Φεμινιστική μόρφωση για κριτική συνείδηση
Δείτε το 5ο Κεφάλαιο: Δικό μας σώμα, δικός μας εαυτός
Δείτε το 6ο Κεφάλαιο: Ομορφιά μέσα και έξω
Δείτε το 7ο Κεφάλαιο: Φεμινιστικός και ταξικός αγώνας

Ετικέτα: