Ο σεξισμός της γλώσσας και το @

Posted on 09/03/2016 από

6


Προ ημερών εμφανίστηκε στο Protagon άρθρο του Λύο Καλοβυρνά σχετικά με τον γλωσσικό σεξισμό. Γίνεται ανάλυση των προβλημάτων που δημιουργεί η διαρκής χρήση του αρσενικού ως συμπεριληπτικού και σωστά σημειώνεται ότι «η αυτόματη χρήση του αρσενικού θεωρείται «φυσική» και επηρεάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε και αντιμετωπίζουμε τον άντρα ως κανόνα (άνθρωπος) και τη γυναίκα ως εξαίρεση (-άνθρωπος) (με τις αντίστοιχες κοινωνικές συνέπειες)».

Το δεύτερο κομμάτι του κειμένου είναι μια απόπειρα ανάλυσης των εναλλακτικών προτάσεων απέναντι σ’ αυτήν ακριβώς την ανισότητα. Όπως σωστά σημειώνει ο Καλοβυρνάς, άλλες γλώσσες -όπως η αγγλική- που βασίζονται πολύ λιγότερο σε δηλωτικά γένους, έχουν μεγαλύτερο εύρος διορθώσεων του προβλήματος.

Ducktales_Logo

Σε μια γλώσσα όμως όπως τα ελληνικά, ποια η απάντηση; Κάποι@ χρησιμοποιούν στον γραπτό και προφορικό λόγο το θηλυκό ως συμπεριληπτικό, αντί του αρσενικού. Όσο ρηξικέλευθη κι αν ακούγεται η πρόταση αυτή, είναι παρ’ όλ’ αυτά μια αντιστροφή της έμφυλης επιβολής στη γλώσσα. Εκτός του προφανούς (ότι π.χ. είναι ίσως προβληματικό για έναν σις άντρα ν’ αυτοπροσδιορίζεται ως κάτι για το οποίο δεν έχει ιδέα -διαδικασία οικειοποίησης με το ζόρι δηλαδή), ξέρω ανθρώπους που δεν αισθάνονται άνετα να περιληφθούν στο θηλυκό, ανάμεσά τους και άτομα που έχουν παλέψει πολύ να το ξεφορτωθούν. Δεν θα αισθανόμουν άνετα να συμπεριλάβω στο θηλυκό π.χ. έναν τρανς άντρα που παλεύει να διεκδικήσει το αρσενικό για τον εαυτό του. Αντίστοιχα, δεν θα ήθελα να επιβάλλω γένος σε άτομα που αισθάνονται πως τα γένη δεν τα περιλαμβάνουν καθόλου.

Μια λύση ευκολίας λοιπόν έχει παρουσιαστεί στη χρήση του «@». Όταν αυτό αντικαθιστά έμφυλες καταλήξεις, άρθρα κ.ο.κ., είναι μια ικανοποιητική πρόταση, τουλάχιστον για τον γραπτό λόγο. Η χρήση του ξεκίνησε από λατίν@ς του χώρου που είχαν την ιδέα να αντικαταστήσουν μ’ αυτό τις δικές τους έμφυλες καταλήξεις (τα ισπανικά έχουν μπόλικο έμφυλο κι αυτά). Οι ίδι@ πρότειναν στ’ αγγλικά η κατάληξη να προφέρεται «ow» (όπως στο «how»).

Ας εξετάσουμε λοιπόν κι εμείς τις κριτικές απέναντί του:

1. Όταν κάποι@ το διαβάζει δεν καταλαβαίνει τι σημαίνει
Αυτό είναι καθαρά θέμα συνήθειας. Μετά τις πρώτες παραγράφους, άντε να σου πω και μετά το πρώτο κείμενο, έχεις συνηθίσει και ξέρεις πολύ καλά τι σημαίνει. Για πολλ@ς από μας, πλέον δεν υπάρχει αμφιβολία, δεν μπαίνει το μυαλό καν στη διαδικασία να αντικαταστήσει με κατάληξη η/ο. Είναι απλώς παπάκι.

2. Δεν μπορείς να το προφέρεις
Όπως είπαμε και παραπάνω, η αρχική πρόταση για τ’ αγγλικά και τα ισπανικά είναι ο ήχος «ow». Σε άλλες χώρες με τον καιρό, η πρόταση έγινε να προφέρεται ως y grec, αυτόν τον ήχο δηλαδή που είναι ανάμεσα σε «ε» και «ι». Και πάλι πρόκειται για θέμα συνήθειας. Και να σου πω και κάτι; Ακόμη κι αν δεν μπορείς να το προφέρεις, υπάρχει αυτή η εναλλακτική για τον γραπτό λόγο ΚΙ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΟ!

3. Αναπαράγει προβλήματα για τα άτομα με αναπηρίες
Κάποιος σχολιαστής μας επέπληξε χρησιμοποιώντας το επιχείρημα ότι το «@» δεν διαβάζεται από τους ρίντερζ που χρησιμοποιούν άτομα με αναπηρίες / προβλήματα όρασης. Μια μικρή έρευνα αποδεικνύει ότι οι βασικοί ρίντερζ (όλες οι φωνές της  acapella, το pesto TTS (http://www.e-rhetor.gr/) καθώς και ο αναγνώστης του google translate) το διαβάζουν κανονικά ως παπάκι, π.χ. φεμινιστ παπάκι. Αναγνώστ@ς που έχουν πληροφορηθεί για τη χρήση του δεν έχουν λοιπόν κανένα πρόβλημα.

4. Είστε ηλίθιες
Αυτό δεν είναι επιχείρημα.

Ακόμη και στις χώρες που η γλώσσα τους το κάνει πιο εύκολο να βρεθεί υποκατάστατο -ο Καλοβυρνάς αναφέρει το Σουηδικό «hen»- υπήρξε μεγάλη δυσκολία μετάβασης, με γκρίνιες, άτομα που φώναζαν για πολιτική ορθότητα, μισογύνηδες και φοβικούς που επέμειναν ότι θα το πολεμήσουν κ.ο.κ. Δεν είναι σε καμία γλώσσα εύκολο να βρεις υποκατάστατο, σε καμία γλώσσα να ξεφορτωθείς τον μισογυνισμό που υπάρχει εμποτισμένος στο 100% του κοινωνικού πλέγματος. Άρα ΥΠΟΜΟΝΗ και όλα μπορούμε να τα συνηθίσουμε!

Για μένα προσωπικά, το «@» είναι ένα σύμβολο που σε υποχρεώνει να σταματήσεις. Σε υποχρεώνει να κάνεις μια παύση όταν διαβάζεις και να σκεφτείς τι και γιατί. Ναι, δεν είναι τέλειο, δεν είναι ούτε καν ιδανικό ίσως. Μέχρι όμως να σκεφτούμε μια καλύτερη, πιο συνολική λύση, είναι το πιο εύχρηστο και αξίζει η προσπάθεια που χρειάζεται να κάνουμε για να του δώσουμε μια ευκαιρία.

Με σαστίζει καμιά φορά η άνεση με την οποίαν κατηγορούμε το «@». Επιπλέον, το άρθρο του Καλοβυρνά εμφανίστηκε στο Protagon, ένα εντελώς μέινστριμ μέσο, όπου η πρώτη έκθεση που θα έχει μεγάλη μερίδα ατόμων που δεν έχουν επαφή με τον ακτιβισμό ή το λεξιλόγιό του, θα είναι αμέσως αρνητική, προδιαθέτοντάς τ@ς αρνητικά εξ αρχής.

Ίσως θα έπρεπε να είμαστε λιγάκι πιο απαλ@ μαζί του μέχρι να βρεθεί η τέλεια, ολοκληρωμένη και εύχρηστη λύση που όλ@ λαχταράμε.

Περισσότερο διάβασμα:
Λατίν@: μια πρόταση | NPR
Έμφυλα ουδέτερη γλώσσα | Non-Binary.com
Γλωσσάρι | ΚΣ

Posted in: Άρθρα