Η κατανάλωση της βίας και η οικονομία του θρήνου και της συγκίνησης στην δύση

Posted on 08/09/2015 από

0


privilege of racism

Tο ότι ως κοινωνίες αναπαράγουμε φωτογραφίες βασανισμένων και σκοτωμένων ανθρώπων και ζώων προκειμένου να αποδείξουμε και να διατυμπανίσουμε τις ευαισθησίες μας δείχνει μάλλον την υποκρισία μας και την στυγερότητά μας παρά την ευαισθησία μας, όπως θέλουμε να πιστεύουμε.

H φωτογραφία ενός πνιγμένου παιδιού δίνει εδώ και πολλές μέρες αναρίθμητους γύρους στο ίντερνετ και αλλού. Nαι, ένα πεθαμένο παιδί μπορεί να συγκινήσει ακόμα και τον χειρόττερο ρατσιστή. Mέχρι και ο Άδωνης Γεωργιάδης τουίταρε σχετικά, όπως είδα – αν είναι αληθιμό το τουίτ που κυκλοφορεί. Φαίνεται πως ακόμα παραπάνω συγκινεί το ότι αυτό το παιδί πνίγηκε στην Τουρκία και όχι στην Ελλάδα, ή αλλού στην ΕΕ.

Πολλά από τα ποστς με τη φωτογραφία αυτού του πνιγμένου παιδιού δεν αναφέρουν πουθενά πως αυτό το παιδί που πνίγηκε ήταν πρόσφυγας. Σχεδόν (;) κανένα ποστ δεν αναφέρει πως αυτό το παιδί στην ουσία δολοφονήθηκε. Πως το δολοφονήσαν τα κράτη μας, οι αστυνομίες μας, τα σύνορά μας, ο καπιταλισμός μας, οι νόμοι μας, οι πολιτικές μας, η ΕΕ μας, η δύση μας, οι νοοτροπίες μας, οι ρητορικές μας, οι αφηγήσεις μας, η δική μας ανεπάρκεια και συναίνεση.

Η φωτογραφία αυτού του νεκρού παιδιού αναπαράγεται συνέχεια, ενώ παράλληλα τα σύνορά μας είναι κλειστά για κάθε πρόσφυγα. Η συγκίνησή μας μεγάλη στη θέα ενός νεκρού παιδιού. Όχι τόσο μεγάλη όμως ώστε να ανοίξει τα σύνορά μας. Ο μύθος της ασφάλειας του εαυτού παραμένει σημαντικότερος από την πραγματικότητα της ανάγκης για ασφάλεια των άλλων, βλέπετε. Και αυτό το παιδί που μας συγκινεί παραμένει «ο άλλος.» Για αυτό και μας συγκινεί άλλωστε. Γιατί ο δικός του θάνατος οριοθετεί και επιβεβαιώνει τη δική μας ζωή. Ή έτσι μάθαμε να πιστεύουμε υποσυνείδητα.

Ένα νεκρό μωρό μας συγκινεί γιατί στην οικονομία του θρήνου που έχουμε η φωτογραφία, η απόδειξη της απώλειας της ζωής ενός παιδιού, είναι κάτι που προκαλεί συγκίνηση. Και τι γίνεται με εκείνα όλα τα παιδιά που καθημερινά σκοτώνονται χωρίς τα πρόσωπά τους να φτάσουν τις οθόνες μας, όμως; Και τι γίνεται με εκείν@ όλ@ τ@ ενήλικες που επίσης καθημερινά σκοτώνονται; Ή βασανίζονται; Και τι γίνεται με όλ@ εκείν@ που φτάνουν στο κατώφλι της ευρώπης φρούριο αναζητώντας μια καλύτερη ζωή και με τον ένα ή με τον άλλον τρόπο τ@ διώχνουμε; Και τι γίνεται με όλ@ εκείν@ που με τον ένα ή τον άλλον τρόπο καταφέρνουν να μπουν στο φρούριο και τ@ εκμεταλλευόμαστε, τ@ κακοποιούμε, τ@ αγνοούμε, τ@ καταπιέζουμε; Και τι γίνεται με τις δικές μας ευθύνες; Σσσσσςςςς. Αποσιωποίηση.

Γιατί τις ζωές όλων αυτών των ανθρώπων τις θεωρούμε επικίνδυνες για την ασφάλειά μας. Ενώ το πτώμα ενός παιδιού σε μιαν ακτή της Τουρκίας ικανοποιεί την ανάγκη για επίδειξη της ευαισθησίας μας. Μια ευαισθησία, η οποία δεν είναι ικανή για αλληλεγγύη ή προστασία.

Ένα παιδί που δεν νοιαστήκαμε να προστατεύσουμε όσο ήταν ζωντανό. Ένα παιδί που πνίγηκε στην προσπάθεια της οικογένειάς του να πλησιάσει τα δικά μας φρούρια για να γλιτώσει τον θάνατο στον οποίο το καταδίκασε η δική μας δύση. Δεν τον γλίτωσε. Και δεν γλίτωσε ούτε την κατανάλωση του θανάτου του. Γιατί η συγκίνηση και η ευαισθησία οι δικές μας υπάρχουν μέσα από την κατανάλωση του θανάτου του του δικού του και όλων των άλλων «άλλων.»

Πριν αναπαράγουμε την φωτογραφία ενός πεθαμένου παιδιού, οποι@δήποτε πεθαμέν@ ή κακοποιημέν@ ανθρώπ@, ας αναλογιστούμε όχι μόνο τις ευθύνες μας, αλλά πως θα νιώθαμε αν ήταν το δικό μας παιδί, κάποι@ δικ@ μας άνθρωπ@ και βλέπαμε μια τέτοια φωτογραφία τ@ παντού. Ας αναλογιστούμε πως θα νιώθαμε αν είχαμε παρόμοιες εμπειρίες διωγμού και κατατρεγμού και βλέπαμε παντού αυτή τη φωτογραφία, τη φωτογραφία της βίας και του θανάτου, ως το τετελεσμένο της «μοίρας» μας. Ας αναλογιστούμε τι σημαίνει ως δυτικ@ να μοιραζόμαστε τη φωτογραφία ενός πεθαμένου παιδιού πρόσφυγα με συγκινητικά και δακρύβρεχτα λόγια, ενώ παράλληλα οι πολιτικές της δύσης είναι αυτές που δημιουργούν πρόσφυγ@, τ@ διώχνουν, τ@ σκοτώνουν, τ@ αποκλείουν.

Ας αναλογιστούμε γιατί ο θάνατος του Αϋλάν μας έχει τόσο συγκινήσει τώρα ενώ για χρόνια γνωρίζουμε πως παιδιά και ενήλικες σκοτώνονται με αυτόν ακριβώς τον τρόπο και δεν κάνουμε τίποτα για αυτό. Αντίθετα, πιέζουμε και επικροτούμε τις κυβερνήσεις μας για ακόμα πιο σκληρά αντιμεταναστευτικά μέτρα.

Ας αναρωτηθούμε γιατί ο θάνατος του Αϋλάν μας έχει τόσο συγκινήσει, αλλά όχι ο θάνατος χιλιάδων άλλων, όχι ο θάνατος του αδελφού και της μητέρας του ίδιου του Αϋλάν. Είναι επειδή γνωρίζουμε το όνομα, την ηλικία και την εικόνα του; Μα και όλ@ οι άλλ@ πρόσφυγ@ και μετανάστ@ έχουν πρόσωπο, εικόνα, όνομα και ηλικία. Το ότι εμείς δεν τα γνωρίζουμε δεν τ@ κάνει λιγότερο άνθρωπ@.

Μάλλον κάτι πάει πολύ λάθος αν χρειαζόμαστε εικόνες πεθαμένων μωρών για να ευαισθητοποιηθούμε για τους θανάτους, τους βασανισμούς, τον εκτοπισμό χιλιάδων ανθρώπων – μια πραγματικότητα την οποία γνωρίζαμε πολύ πριν την φωτογραφία του νεκρού Αϋλάν.

Οι φωτογραφίες πεθαμένων μωρών ή ενηλίκων, κακοποιημένων ανθρώπων ή ζώων συμβάλουν όντως στην ευαισθητοποίησή μας, ή μήπως τελικά συντείνουν στην αναισθητοποίησή μας? Συνηθίζουμε τη βία τόσο πολύ που την βλέπουμε ενώ τρώμε το δείπνο μας και την χωνεύουμε κάποτε πιο γρήγορα και κάποτε μόνο κάπως αργότερα από αυτό. Τη συνηθίζουμε τόσο πολύ που την αποδεχόμαστε και την αναπαράγουμε. Συχνά όχι μόνο ως εικόνα.

Πόσο πρόθυμ@ είμαστε τελικά ως κοινωνία να αναπαράγουμε τη βία? Και ποιά είναι τα όριά μας σε αυτό?

Καταναλώνουμε τη βία αναπαράγοντάς την και νομίζουμε πως αυτό μπορεί να σημαίνει εξιλέωση.

Posted in: Άρθρα